VermogensVisie Nieuwsbrief

Losser, 12 mei 2010

Beste belegger,

De meest turbulente beursweek van 2010 viel hoe toevallig net in de meivakantie. Als ouder van schoolgaande kinderen ben je tegenwoordig aan dit soort vakanties gebonden, dus het stond al lang vast dat ik dit weekje zou vertoeven in een kindvriendelijk park ergens in Nederland. Een soort van veredelde camping, waarbij ik met mijn allergie voor sleurhutten dan nog wel in de gelukkige omstandigheid vertoefde de dagen in een comfortabele vakantiewoning door te brengen. Tijdens vakanties kies ik er bewust voor zo weinig mogelijk naar de beurs om te kijken, immers het maakt je hoofd fris en voorkomt dat je uit een soort van beroepsdeformatie en verslaving toch weer gaat handelen.

Een enkele blik op de koersen ’s avonds per laptop volstaat om bij te blijven. Toevallig viel ik donderdagavond niets vermoedend in de daggrafiek van de Dow waar ik een forse -4% zag staan die even daarvoor zelfs bijna -10% bleek te zijn geweest. Speurend op internet kwam ik weinig verder dan het vermoeden van een menselijke fout en uit de hand gelopen volautomatische handel (“high frequency trading”). En hoewel het achteraf allemaal leek mee te vallen, was dit paniekerige koersverloop symptomatisch voor de beurshandel van afgelopen week.

En eigenlijk ook voor de tegenbeweging van maandag waarin indices 7% (AEX) tot bijna 10% (CAC40) herstelden. Met normale beurshandel heeft dit weinig van doen. Iets wat je vooral constateert als je nuchter vanaf de zijlijn toekijkt zoals tijdens mijn vakantie en er niet middenin zit. Wat tot voor enkele weken nog een relatief zorgeloos beursjaar leek, kan niet in een vingerknip veranderen in een panieksituatie zoals we die in de nadagen van 2008 meemaakten.

Want aan de fundamenten voor beurs & bedrijfsleven is weinig veranderd. De jaarcijfers en ook de eerste kwartaalcijfers waren alleraardigst en deden onze AEX tot bijna 360 opklimmen. Maar dat aan die fundamenten weinig veranderd is, wil niet zeggen dat we rustig kunnen gaan slapen, om de eenvoudige reden dat die fundamenten in de kern slecht zijn in de zin van een schier onoplosbaar probleem. Een probleem dat zich laat omschrijven als een lange (Kondratieff) winter waar we middenin zitten, en naar mijn verwachting niet voor 2014 en mogelijk niet voor het eind van dit decennium uitkomen.

Kondratieff winter tot 2014-2020
Het probleem waar ik op doel is het schuldenprobleem dat in 2007-2008 de banken deed wankelen en nu is overgeslagen naar individuele landen. Ik heb er vaker op gewezen dat de redding van de banken enkel kunstmatig is gerealiseerd middels het inzetten van overheidsgelden. Geld dat gecreëerd is en aldus financieringstekorten en staatsschulden doet toenemen. Een intussen, mede door de crisis, verslechterde economie werkt dan als katalysator. Griekenland is tot nu toe het eerste voorname land waar de tekorten en schulden op overheidsniveau knellen, mede ingegeven door creatieve boekhouding. Dat een relatief klein land als dit tot deze paniektoestanden kan leiden doet zorgen baren voor de toekomst. Creatief boekhouden komt in alle rangen, standen en landen voor. Schulden en tekorten heeft vrijwel iedereen. Ik zie geen mogelijkheden deze schulden weg te werken zonder een bovengemiddelde economische groei, behalve door ze weg te inflateren. Maar of hyperinflatie nu een wenselijke situatie is? Misschien wel tijdelijk voor koersen van assets als aandelen, maar bepaald niet voor onze bezittingen als spaargelden en pensioenen.

Het kwalijke van de huidige eurozone problematiek is dat we nu eindelijk, met het mes op de keel, besluiten om de begrotingsdiscipline aan te trekken en eerder gestelde vereisten (o.a. maximaal 3% financieringstekort en maximaal 60% staatsschuld) nu wel te hanteren. In de goede tijden, toen deze doelen makkelijk haalbaar leken, werden de vereisten al met voeten getreden. Wellicht waren we toen al verblind door de jacht op meer welvaart en kunstmatig opgejaagde economische groei. Terwijl ons op school geleerd is dat je juist in goede tijden moet bezuinigen en je klaar moet maken voor mindere tijden. Dat is in veel landen niet gebeurd, waardoor we in slechte tijden moeten bezuinigen zoals nu in Griekenland en uiteindelijk ook in de betalende landen van dit euroreddingsplan. Bezuinigingen die funest zijn voor het economisch herstel dat al zo moeizaam tot stand komt. Maar we ontkomen er niet aan en langer voor ons uitschuiven is niet meer mogelijk. Een reden waarom ik voor de komende jaren blijvend zwaar weer voor de economie verwacht. De glorietijden van de jaren negentig, kunstmatig opgerekt tot ver in het afgelopen decennium, komen niet meer terug. We zitten in de overgang naar een nieuwe realiteit, nieuwe verhoudingen, nieuwe economische wereldmachten en misschien wel een nieuw financieel systeem. Voor de meeste mensen zal dit een beperking van de welvaart met zich meebrengen, al hoeft dit voor het welzijn, terugkeer van gezond verstand en indammen van uitwassen helemaal niet verkeerd te zijn.

Het reddingsplan voor de eurozone geeft ons even lucht en tijd. De beurzen kalmeren weer, al heeft het sentiment een ferme tik gehad en houd ik later dit jaar rekening met een AEX die alsnog onder 300 schuift. Tot slot een quote van Marek Belka, een IMF-lid, over het gesloten reddingsplan: “Don’t treat it as a long-term solution. It is a kind of morphine that stabilises the patient. Real treatment has yet to come." Het lijkt de nog niet gevonden behandeling van een terminale ziekte waar naar wordt gezocht.

Benieuwd naar mijn aanpak, ook in deze tijden? Klik dan hier voor meer informatie.


Leon Hillen
VermogensVisie Nederland